ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮ ವೇದಿಕೆ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಇದೀಗ ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ‘ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್’ ಯೋಜನೆ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು. ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಮಳಿಗೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದ್ದು, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದೇ ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರು ಉದ್ಯಮಿಗಳಾಗಲು ಇದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಗಲಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.
ಏನಿದು ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆ?
ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ (She-Mart) ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.
ಇಲ್ಲಿ ‘ಶಿ’ (She) ಎಂದರೆ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಉದ್ಯಮಿ (Self Help Entrepreneur) ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಹೊಂದಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರು ತಯಾರಿಸುವ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿವೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಮಳಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರು:
-
ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು
-
ತಮ್ಮ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು
-
ಸ್ಥಿರವಾದ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು
ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನಾಗಿಸುವುದು.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಆದಾಯ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು:
-
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ಯಮ ಅವಕಾಶ
-
ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೃಷ್ಟಿ
-
ಮಹಿಳೆಯರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಳ
-
ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಬಲಪಡಿಸುವುದು
ಲಕ್ಷಾಧಿಪತಿ ದೀದಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ ಯೋಜನೆ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸುಮಾರು 1.5 ಕೋಟಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಲಕ್ಷಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.
2027ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 3 ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
1. ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮಳಿಗೆಗಳು
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಮಳಿಗೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಇವು ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಳಿಗೆಗಳು ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅವಕಾಶ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರು ತಯಾರಿಸುವ ಹಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಲುಪದೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಮಳಿಗೆಗಳು ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ವಿಶಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
3. ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅವಕಾಶ
ಮಹಿಳೆಯರು ತಯಾರಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತು ಸಿಗುವಂತೆ ಈ ಮಳಿಗೆಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿವೆ.
4. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲ
ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ದೊರೆಯುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ.
5. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ.
ಇದರಲ್ಲಿವೆ:
-
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI)
-
ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ (Machine Learning)
-
ಬ್ಲಾಕ್ಚೈನ್
ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೇಡಿಕೆ ತಿಳಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿವೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ಯಮ ಅವಕಾಶ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಂತ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು.
ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.
ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ
ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದೊರೆಯಲಿದೆ.
ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಆದಾಯ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಆದಾಯ ಒದಗಿಸುವುದು.
ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಮಳಿಗೆಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ?
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಮಳಿಗೆಗಳು ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
-
ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಣೆ
-
ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ
-
ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟ
-
ಸಂಘಟಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ.
ಯಾವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು?
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.
ಉದಾಹರಣೆ:
-
ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು
-
ಕೈಮಗ್ಗ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
-
ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
-
ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು
-
ಮನೆ ಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
ಇವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೈಚಳಕಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಲು ಹೇಗೆ?
ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಯೋಜನೆ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆರಂಭವಾಗಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಲು:
-
ಮಹಿಳೆಯರು ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಬೇಕು
-
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು
ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?
ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರು:
-
ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು
-
ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಟ್ಟದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು
ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಮಳಿಗೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್-ಲೆವೆಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಇವು:
-
ಮಳಿಗೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ
-
ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸರಬರಾಜು
-
ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆ
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ:
-
ಮಹಿಳೆಯರು ಉದ್ಯಮಿಗಳಾಗಬಹುದು
-
ತಮ್ಮ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು
-
ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ
ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಬಲವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ